ضرورت انجام مطالعات مكان‌یابی

تعیین محل كارخانه یكی از كلیدی‌ترین گامهای تأسیس كارخانه است چرا كه نتایج این تصمیم در درازمدت ظاهر شده و اثرات بسزایی از بعد اقتصادی ، محیط زیست ، مسایل اجتماعی و ... دارد. یكی از جنبه‌های تاثیرهای درون سازمانی، تاثیر مستقیم آن در سود‌دهی كارخانه خواهد بود و از بّعد برون سازمانی، ساخت كارخانه­های بزرگ در یك منطقه می‌تواند شرایط مختلف اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، محیط زیست و غیره را تحت تاثیر خود قرار دهد. تعیین محل كارخانه از نظر اقتصادی نقش مهمی در میزان سرمایه گذاری اولیه به هنگام تاسیس کارخانه دارد. همچنین هنگام بهره برداری طرح، این تصمیم گیری، تاثیر کلیدی در قیمت تمام شده کالا/خدمت دارد.(منبع شماره‌1)
احداث یك یا چند واحد صنعتی در مكانهای بهینه و در بهترین وضعیت ممكن، نه تنها گردش مواد و خدمات به مشتریان را بهبود می‌بخشد، بلكه كارخانه را در یك وضعیت مطلوب قرار می‌دهد. تصمیمهای مرتبط با انتخاب و فراگیری ویژگیهای مكان‌یابی یك مرکز، می‌تواند اثر بزرگی بر توانایی كسب و حفظ مزیت رقابتی باشد (Choo & Mazzrol, 2003). در بررسی مشاغل زود بازده مشخص شده است كه بیش از پنجاه درصد آنها در سال اول و حدود سی درصد آنها پس از دو سال ورشكسته می‌شوند و به شغل دیگری رو می‌آورند. با اینكه در آغاز راه‌اندازی این مشاغل، تمام جوانب ارایه خدمات بررسی می‌شود ولی بی‌توجهی به مساله مهم مكان سبب می‌شود تا واحد تولیدی به سوددهی موردنظر نرسد و از رسیدن به هدف خود باز ‌ماند (Melaniphy, 1999).
انجام مطالعات مكان‌یابی درست و مناسب، علاوه بر تاثیر اقتصادی بر عملکرد واحد صنعتی، اثرات اجتماعی، محیط زیستی، فرهنگی و اقتصادی در منطقه محل احداث خود خواهد داشت. در ضمن ویژگیهای منطقه ای نیز به عنوان عوامل کلیدی موثر در تعیین محل در مسایل مكان ‌یابی محسوب می‌شوند.

اهداف مسایل مكان‌یابی

مسایل مکان یابی، هدفهای مختلفی را دربردارند. هدفها در شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای تصمیم‌گیری در یك مساله مكان‌یابی و زیر معیارهای آنها، اهمیت و نقش مهمی دارند. در یک تقسیم‌بندی (Drenzer, 1995)، هدفهای مسایل مکان‌یابی با رویکرد برنامه ریزی ریاضی و برحسب انواع تابع هدف، به سه دسته تقسیم شده‌اند: