KAI ZEN (بهبود مستمر )
كايزن كلمه اي ژاپنی است.
KAI ( تغییر) + ZEN ( بهتر)
کايزن چيست؟
معناي کلمه ژاپني کايزن، بهبود و جستجو براي بهبود مستمر است ولي اين معنا زماني کامل مي شود که مشارکت کارکنان را به همراه داشته باشد.
فلسفه و ذهنيت کايزن :
1- تعهد و پشتيباني از گشودگي در مديريت سازمان
2- سرزنش کردن و قضاوت هاي عجولانه موقوف
3- تعويض قدرت و اختيار
4- تاکيد بر توانائيهاي ناشناخته نيروي کار که وظايف ضمني سازماني را بر عهده دارند.
5- تبادل کامل اطلاعات اهداف تعريف شده.
6- حل مسا له و استفاده از مفهوم کار تيمي
7-انعطاف درغني سازي و توسعه وظايف کارکنان درسطوح مختلف
8- حداکثر استفاده از خرد نيروي کار براي بهبود مستمر
9- حذف مستمر اتلاف ها(فعاليتهاي فاقد ارزش افزوده)
۱۰- توجه کامل به ريزه کاري ها
مفهوم كايزن را اولين بار آقاي ماساك ايماي در كتاب معروفش كايزن(Kaizen) معرفي كرد.
اين روش كليد موفقيت صنعت ژاپن است.
ايماي مي گويد: كايزن يعني پيشرفت و ترقي مداوم در تمام اعضاء، از مديران كل گرفته تا رؤساي جزء و كارگران شاغل در كارخانه.
ايماي مديريت را چها رگوشي ميداند كه نيمي از آن را پيشرفت و ترقي و نيمي ديگر را تعمير و نگهداري فراگرفته است.
كايزن در اين ميان در قسمت پيشرفت قرار دارد و نوآوري و ابتكار را هم نوعي از پيشرفت مي داند.
تفاوت كايزن با ابتكار و نوآوري :
كايزن يعني رشته ، رشته پيشرفت هاي كوچك كه به مخارج زياد نياز ندارد. بلكه فقط كوشش آدم ها را مي طلبد.
اما ابتكار و نوآوري نيازمند سرمايه گذاري عمده و پول است.
كايزن تشويق مي كند كه طرز فكرمان را درباره كارمان و نحوه انجام كارمان تغيير دهيم.
ايماي مي گويد كه مديران غربي با نوآوري موافق اند در حالي كه مديران ژاپني كايزن را ترجيح مي دهند.
كايزن در همه جا قابل اجرا است و به همين دليل مي توان گفت كه كايزن توسط تمامي كمپاني ها در جهان مورد استفاده قرار مي گيرد.
مراحل اجراي کايزن :
1- منطقه هدف را انتخاب کنيد.
2- تيم کايزن را ساماندهي کنيد.
3- بررسي و جمع آوري اطلاعات در منطقه هدف انجام شود.
4- اهداف بهبود يافته و مطلوب را مشخص کنيد.
5- کارکنان محل واقعي انجام کار را توجيه کنيد.
6- 5S را انجام دهيد.
7- اتلاف ها را شناسايي و فهرست آن را تهيه کنيد(مودا)
8- تجزيه و تحليلهاي لازم در محل واقعي انجام کار انجام دهيد.
۹- اتلافهايي که راه حل هاي قوي دارند انتخاب کنيد.
10- حرکت ها و تغييرات فيزيکي را نجام دهيد.
11- استاندارد سازي و آموزش کارکنان را براي موضوع بهبود يافته انجام دهيد.
12- داستان توفيق تيم کايزن را ارائه کنيد.
13- پروژه جديد براي آغازي ديگر را انتخاب کنيد.
14- اندازه گيري ها و ارزيابي از نتايج راه حل هاي اجرا شده را انجام دهيد.
جعبه ابزار کايزن :
5S
ابزارهاي مرتبط با دقت و زمان کار
ابزارهاي مرتيط با ماشين آلات
ابزار مرتبط با کيفيت
ابزار عمومي
ابزار هاي مرتبط با دقت و زمان کار :
نمودار جريان عمليات و خطوط حرکت پرسنل مواد
نمودار فرآيندها
نمودار به هم پيوسته فعاليت هاي استاندارد
مطالعه زمان و حرکات
سيستم توليد کششي
تک تايم- زمان سيکل عمليات
کانبان
ابزار مرتبط با ماشين آلات :
TPM
تحليل PM
LCA
(اتوماسيون کم هزينه)
ابزار مرتبط با کيفيت :
ISO 9000
روش SQC
QFD
پوکايوکي
بازرسي منابع
6δ( شش سيگما )
ابزار عمومي :
فهرست مودا MUDA LIST
نظام پيشنهادها
الگوبرداري
داستان QC
چتر کايزن :
TOTAL PRODUCTIVE MAINTENANCE (T.P.M)
نگهداري و تعميرات بهره ور فراگير
PRODUCTIVITY IMPROVEMENT
بهبود بهره وري
JUST – IN – TIME
درست به موقع
QC CIRCLES
دواير كنترل كيفيت
SUGGESTION SYSTEM
سيستم پيشنهادات
LABOR MANAGEMENT
RELATIONS
ارتباط مديران - كارگران
TOTAL QUALITY
CONTROL (T.Q.C)
كنترل كيفيت جامع
مراحل كايزن :
حذف كردن
1. لغو
2. توقف
3. جلوگيري
4. انتقال
كاهش دادن
1. ساده سازي
2. متمركز سازي
3. هماهنگ سازي
4. استانداردسازي
5. انسجام
6. تلفيق نمودن
تغييردادن
1. جايگزيني
2. معاوضه
3. مبادله
4. دگرگوني
5. تفكيك
مودا ( اتلاف ) چيست ؟
هر چيزي ( فعاليت،فرآيند،سخت افزار و نرم افزارو...) که نمي تواند ارزش افزوده در راستي رضايت مشتري نهايي ايجاد نمايد ، نمودي از اتلاف مي باشد.
حذف اتلاف :
تا حد امكان جلوي ضايعات واتلاف را بگيريد.
هفت اتلاف
1. اتلاف از توليد مازاد
2. اتلاف زمان انتظار
3. اتلاف حمل ونقل
4. اتلاف فرآيند
5. اتلاف موجودي
6. اتلاف حركتها
7. اتلاف از عيوب محصول
انواع مختلف تغيير
۱- تغيير كوچك ( كايزن ) : با تلاش افراد ، روش عمل بهتري از يك شغل مورد توجه قرار مي گيرد.(خلق نظر
2- تغيير متوسط (اقدامات گروهي كوچك ) : با اقدامات گروهي ، از طريق پيگيري مراحل (قوانين) از پيش تعيين شده ،روش بهتري پيشنهاد مي گردد.
۳- تغيير بزرگ (خلاقيت ) : با سرمايه گذاري بر روي تكنولوژي يا تجهيزات ، تغييرات شگرف جديد بدست مي آيد.
وبلاگ مهندس صنایع سعی دارد تا با ارائه مطالب مفید مرتبط با رشته مهندسی صنایع، دوستان علاقه مند را بیشتر با این رشته آشنا کند و همچنین، مرجعی برای مهندسین تحصیل کرده در این رشته باشد.